Yorum yapılmamış

FEMİNİST SANAT

feminist sanat

Feminist Sanat Nedir?

Feminist sanat 1960 sonrası sanat dünyasında cereyan eden yeni bir karşı koyuş ve başkaldırı biçimi olarak ortaya çıkmıştır. Modern sanat sürecinde resmedilen kadın imgesinin; kadın bedeni temelli birer teşhir nesnesi özelliği taşıması ile kadının anaerkil ve tapılan kadın imajlarından sıyrılarak metalaştırılması, erkek hegemonyasının en göze çarpan özelliklerinden biridir. Kadın bedeninin kusursuz ölçü algısı ile hem eseri üreten erkek hem de tüketen erkekte haz uyandıran bakış açısı ile gözler önüne serilmektedir.  Kadın bedeninin cinsel obje taşıma özelliği kadın sanatçılarda feminist sanat anlayışının ortaya çıkmasına ve tüm dünyada sanatsal bir ifade biçimi olarak yayılmasına neden olmuştur.

Feminizmin Türkiye sanatında temsili Batı’dan biraz geride başlamış olmasına karşın günümüz sanatında ortaya konulan feminist sanat ürünlerinin sayısı oldukça dikkat uyandıracak bir ivme kazanmıştır.

Türkiye’de sanat tarihinin gelişim süreci baz alındığında feminist sanatın sanat hareketleri içerisinde kendine yer edindiği görülmüştür.

Feminist sanat hareketleri, öncelikle modern batı dünyasının sanatı içerisinde doğup gelişse de bir süre sonra Türk sanat dünyasında da hatırı sayılır bir yer edinmiştir. Türkiye’de feminist sanat yaklaşımları 1990’lı yıllara denk gelmektedir. 1990 sonrası kadın sanatçıların eserlerinde büyük bir yer kaplayan feminist ürünler, daha çok sanatçıların kendi bedenleri üzerinden şekillendirdikleri sanatsal ifade biçimleri olmuştur. Temelinde yatan olgu; eril sanatta var olan kadın bedeni teşhirine karşı geliştirilen bir savunma mekanizması, belki bir karşı savaştır.

Feminist sanat felsefesi, sanatçıların kadın bedenini sanat malzemesi olarak kullanması ile performatik sanatın oluşmasına ve gelişmesine olanak sağlamıştır. Sanatçılar kendi bedenlerini doğrudan sanat ürünü haline getirerek, gerçekleştirdikleri çıplaklık unsurlarını bir teşhir nesnesi olarak değil yalnızca erkek egemen kesime sert bir tepki olarak sunmuşlardır.

Erkek egemenliğin kadın bedeninde aradığı kusursuz ve pürüzsüz güzellik unsurlarının aksine feminist sanatçıların yansıttıkları daha normal, kusurlu zaman zaman kilolu ve deforme olmuş kadın bedenlerinden oluşmuştur. Burada amaç beden teşhiri değil aksine teşhir edilen beden algısını kırmaktır.

Görmek istediğiniz kadın kusursuz olan güzellik unsurlarını mı taşısın istiyorsunuz? Sizin gözlerinize, arzularınıza hitap etsin mi istiyorsunuz? Cinsel hazlarınızı kadın bedenleri üzerinden mi tatmin etmek istiyorsunuz? O zaman buyurun sizin için hazırladığımız kadın bedenlerini izleyin. Ne kadar da sıradan ve normal değil mi? Öyle elbette. Çünkü kadın kadındır ve bir insandır; bir obje, bir meta değildir. Siz bunları idrak edinceye kadar biz bu şekilde tepkiler vermeye devam edeceğiz düsturu yatmaktadır, feminist sanat hareketlerinin temelinde.

Feminist sanat hareketinin Türkiye görüntüsü, batıdaki sanatçıların feminist performanslarını aratmayacak kadar güçlü ve iddialıdır; çocuk gelinlerden aile içi şiddete, tecavüzlerden kadın cinayetlerine kadar pek çok şiddete ve baskıya maruz kalan Türk kadınının sesi olma ve bir farkındalık yaratma çabası göstermektedir.

Feminist hareket; kadın sanatçıların yalnızca kendi sorunlarını eleştirel biçimde yansıttıkları bir platform değil, tüm kadınların sorunlarını kendi sorunlarıymış gibi gözler önüne seren platformlar olmuştur.

O kadınların yaşadığı ezilmişliği, baskılanmışlığı, darp edilmişliği adeta kendi bedenlerinde yaşamaktadırlar. Buradan çıkarılacak anlam; feminist kadın hareketleri bireyin kendine has dertlerini yansıttığı bireysel bir hareket değil, toplumsal bir harekettir. Aslına bakılırsa toplumdaki pek çok kadını bu şekilde temsil etmek, bir zorunluluk olmadığı halde sanatçının tüm kadınlar adına kendine yüklediği bir sorumluluktur. Bu açıdan feminist sanat hareketinin ne denli özel ve sürdürülmesi gerekli eylemler olduğu anlaşılmaktadır. Türkiye’deki feminist sanat sorumluluğunu, omuzlarına bir görevmiş gibi yükleyen ve yıllardır bu konuda çalışmalar ortaya koyan aktif kadın sanatçılarımız mevcuttur. Bu sanatçılar, bitmek tükenmek bilmez bir çaba ile bu eylemleri sürdürmektedirler ve sürdürmeye devam edeceklerdir.

Kader AYDIN

Bunlara da Bakabilirsiniz…

Benzer Yazılar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Fill out this field
Fill out this field
Lütfen geçerli bir e-posta adresi girin.

Menü